مكالمه رضاشاه با آتاتورك به زبان توركي


سخن گفتن رضاشاه، عاليرتبه ترين مقام رسمي دولت ايران، با آتاتورك به زبان توركي، يكي از محكمترين مدارك و شواهد دال بر رسمي و دولتي بودن دو فاكتوي زبان توركي، حتي در اوان سلسله فارس پهلوي نيز است.

اين امر نشان مي دهد كه روند زدودن زبان توركي از ساختار دولت و كشور ايران و به عنوان زباني دولتي-ديپلماتيك پس از ساقط نمودن دولت توركي آزربايجاني قاجار، دفعتا نبوده و به طور انتقالي و پله به پله انجام گرفته و در نهايت تبديل به وضعيت امروز يعني حاكميت مطلق و انحصاري عنصر ملي فارس و زبان فارس بر تاروپود دولت و كشور ايران و از جمله در عرصه زبان ديپلماتيك گرديده است. اين نيز طبيعي است زيرا ايران كشوري داراي جمعيت اكثريت تورك و تحت حاكميت دول تورك به مدتي بيش از يك هزار سال بوده و ريشه كن كردن سنت توركي گوئي در كشوري با اكثريت اهالي تورك، محتاج به زمان بوده است.

همچنين سخن گفتن رضاشاه به زبان توركي، صرفا به دليل احترام وي به ميزبان خود آتاتورك نيز نبوده بلكه بر عكس، منعكس كننده هويت توركي دولت ايران در آن برهه زماني بوده است. زيرا اگر رضاشاه صرفا به خاطر احترام به آتاتورك به توركي صحبت مي كرد، مي بايست به توركي توركيه به ميزبان خود خطاب كند، اما وي به توركي آزربايجاني يعني زبان رسمي دولت خويش ايران در آن برهه زماني كه زبان اكثريت مردم كشورش نيز بوده سخن مي گويد. يعني سخنگوئي رضاشاه به زبان توركي آزربايجاني تمثيل كننده دولت و كشور ايران در آن برهه بوده است.

———————————–
گفته اند كه احمدي نژاد هم به عربي سخنراني كرده است. سخن گفتن احمدي نژاد به عربي با سخن گفتن رضاشاه به توركي از زمين به آسمان متفاوت است. زيرا عربي زبان رسمي دوفاكتوي دولت ايران نيست، اكثريت جمعيت ايران عرب نيستند و اصلا احمدي نژاد به عربي رايج در ايران سخن نگفته است بلكه به عربي استاندارد سخن گفته است.

اما رضاشاه به زبان توركي رايج در كشور خود يعني توركي آزربايجاني سخن مي گويد كه در ضمن زبان اكثريت اهالي كشور وي نيز است و علاوه بر آن يكي از زبانهاي رسمي دوفاكتوي دولت ايران در آن برهه زماني بوده است. سخن گفتن احمدي نژاد به عربي به جهت خطاب به جهان عرب است. اما سخن گفتن رضاشاه به زبان توركي آزربايجاني ناشي از سنت رسمي بودن دوفاكتوي زبان توركي آزربايجاني و طبيعي شمرده شدن كاربرد آن در عرصه ديپلماتيك در ايران بوده است.

———————————–

متن توركي مكالمه رضاشاه با آتاتورك با الفباي عربي و لاتين [پياده شده توسط مئهران باهارلي]

آتاتورك: [ذات-ي شاهانه‌نيزي ؟] توركييه`يه قبول ائتديييميزده‌ن دولايي، چوخ مسعود و بختيياريز افه‌نديم.

ريضا شاه: من نهايه‌ت خوشبه‌خته‌م كي بو آرزو-يي ديرينه كي واريمدي، مووه‌فه‌ق اولدوم كي سيزي زيياره‌ت ائده‌م.

آتاتورك: چوخ تشه‌ككور ائده‌ريز افه‌نديم. چوخدان بري تشريف-ي شاهانه نيزي اينتيظار ائدييوردوك افه‌نديم، بويوك حسره‌تله و درين صميمييه‌تله. چوخ مسعودوز كي بو مولاقات گونونه ماليك اولموش بولونويوروز.

ريضا شاه: [بنده‌ز ده ؟] شايه‌د بيله‌سيز كي نئچه ايل بوندان قاباق، كي من سيزين نوماينده‌ز، او سيزين نومايه‌نده‌يه عرض ائله‌ديم كي گله‌جه‌يه‌م توركييه`يه سيزين زيياره‌تيزه.

آتاتورك: چوخ تشه‌ككور ائده‌ريم. طبيعي، آرخاداشليغيميز چوخ اسكي زامان بوندان، چوخ اسكي سنه‌له‌رده‌ن بري باشلانميش بولونويور. بونو شخصه‌ن بير بيريميزي تانيماق صوره‌تييله شوبهه‌سيز چوخ قوووه‌تله‌نديره‌جه‌ييز افه‌نديم.

ريضا شاه: غفله‌ت شايد اولموشدو سابيق، ولي اوميدواريق آتييه‌ده جوبران ائلييه‌ك.

آتاتورك: هئچ شوبه يوخ افه‌نديم. بيز ده بوتون ممله‌كه‌تجه عئيني فيكير و قناعه‌تده‌ييز افه‌نديم. آرزو بويورسانيز [يوخاريلاري ؟] گؤره‌ليم افه‌نديم.

ريضا شاه: بويورون!

Atatürk: [Zât-ı şâhânelerini ?] Türkiye`ye kabul etdiyinizden dolayı çok mesut ve bahtiyarız efendim.

Rızaşah: Mǝn nǝhâyǝt xoşbǝxtǝm ki bu ârzu-yi dirinǝ ki varımdı, müvǝffǝq oldum ki sizi ziyârǝt edǝm.

Atatürk: Çok teşekkür ederiz efendim. Çoktan beri teşrif-i şâhânenizi intizar ediyorduk efendim, büyük hasretle ve derin samimiyetle. Çok mesutuz ki bu mulâkat gününe mâlik olmuş bulunuyoruz .

Rızaşah: [Bǝndǝz dǝ ?] Șâyǝd bilǝsiz ki neçǝ il bundan qabaq, ki mǝn sizin numayǝndǝz, o sizin numayǝndǝyǝ ǝrz elǝdim ki gǝlǝcǝyǝm Türkiyǝ’yǝ sizin ziyârǝtizǝ.

Atatürk: Çok teşekkür ederim. Tabii, arkadaşlığımız çok eski zaman, bundan çok eski senelerden beri başlamış bulunuyor. Bunu şahsen bir birimizi tanımak suretiyle, şübhesiz çok kuvvetlendireceyiz efendim.

Rızaşah: Qǝflǝt şâyǝd olmuşdu sâbiq, vǝli ümidvarıq âtiyǝdǝ cubran eliyǝk.

Atatürk: Hiç şübhe yok efendim. Biz de bütün memleketçe aynı fikir ve kanaatdeyiz efendim. Arzu buyursanız [yukarıları ?] görelim efendim

Rızaşah: Buyurun

مئهران باهارلي

مكالمه رضاشاه با آتاتورك به زبان توركي

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: